De collectieve schuldenregeling, stap voor stap

Een gerechtelijke procedure als laatste redmiddel

De collectieve schuldenregeling, voorzien in de artikelen 1675/2 en volgende van het Gerechtelijk Wetboek, is bedoeld voor particulieren die hun schulden niet meer kunnen betalen. Ze volgt doorgaans op een mislukte minnelijke spreiding of een mislukte minnelijke schuldbemiddeling.

Het verzoekschrift indienen bij de griffie

De aanvraag gebeurt met een verzoekschrift bij de griffie van de arbeidsrechtbank van uw woonplaats. De rechter spreekt een beschikking van toelaatbaarheid uit als hij de voorwaarden vervuld acht. Voor de details van de voorwaarden kan een dienst schuldbemiddeling of een advocaat u helpen.

De rol van de aangestelde bemiddelaar

Vanaf de toelaatbaarheid stelt de rechter een schuldbemiddelaar aan, vaak een advocaat of een OCMW. Die inventariseert de schulden, contacteert elke schuldeiser en bereidt een plan voor. Hij kan de Centrale raadplegen, alleen voor de personen die hem zijn toevertrouwd, met antwoord per post.

Bemiddelingsrekening en leefgeld

Uw inkomen wordt op een bemiddelingsrekening gestort. De bemiddelaar betaalt u leefgeld terug dat de onvermijdelijke lasten dekt en een menswaardig leven mogelijk maakt. Behalve bij schriftelijk akkoord zakt dat leefgeld niet onder de onbeslagbare bedragen en niet onder het leefloon.

Zes maanden voor een minnelijk akkoord

De bemiddelaar heeft in principe zes maanden, verlengbaar, om de schuldeisers een minnelijk plan te laten aanvaarden. De rechter bekrachtigt dat akkoord daarna. Lukt het niet, dan kan hij een gerechtelijk plan opleggen, in voorkomend geval met kwijtschelding van schulden.

Maximale duur van de plannen

Volgens de enquête van het Observatoire uit 2012 duurt een minnelijk plan in principe niet langer dan zeven jaar, behalve bij gemotiveerde verlenging. Een gerechtelijk plan zonder kwijtschelding van kapitaal is in principe beperkt tot vijf jaar. Interesten, kosten en soms een deel van het kapitaal kunnen worden kwijtgescholden.

De registratie in de Centrale voor Kredieten

Het bericht van collectieve schuldenregeling wordt aangemaakt in het Centraal Bestand van berichten en binnen 24 uur doorgegeven aan de Centrale voor Kredieten aan Particulieren. Daarin staan de data van het plan, de rechtbank, het vonnisnummer, de bemiddelaar, het soort plan en een eventuele herroeping.

Bewaartermijnen die uiteenlopen

De FAQ van de FOD Justitie uit 2021 vermeldt een jaar na een nageleefd plan en drie jaar na herroeping of verwerping, cijfers die nog te bevestigen zijn. Het Verslag aan de Koning bij het besluit van 2002 sprak van twee jaar. Die termijnen vallen nu onder het Wetboek van economisch recht.

Verbod om meer schulden te maken

Tijdens de procedure mag u geen enkele nieuwe schuld aangaan. Volgens het Observatoire blijft een sociaal krediet mogelijk met toestemming van de arbeidsrechtbank. Elk leningaanbod dat u tijdens het plan ontvangt, zeker met voorafbetaalde kosten, moet als verdacht worden beschouwd.

Een bankrekening behouden tijdens het plan

Een zichtrekening blijft nuttig om het leefgeld van de bemiddelaar te ontvangen. De basisbankdienst mag sinds de uitbreiding van 2006 geen mensen met een afbetalingsplan meer uitsluiten, en werkt zonder debetstand.

Herroeping: waardoor het plan kan mislukken

Een herroeping of verwerping komt ook in de Centrale terecht, en voor langer: drie jaar volgens de FAQ van de FOD Justitie uit 2021, tegenover een jaar na een nageleefd plan. De herroepingsgronden staan in het Gerechtelijk Wetboek; uw bemiddelaar kan ze toelichten.

Concrete hulp vóór en tijdens de procedure

Het OCMW biedt juridische hulp, waaronder schuldbemiddeling, en kan tijdens het plan dringende noden opvangen. De hulp van het OCMW bij een negatieve registratie vult het leefgeld nuttig aan wanneer het budget te krap blijft, zonder een nieuwe schuld te scheppen.

Spelers in de collectieve schuldenregeling

• Arbeidsrechtbank : Ontvangt het verzoekschrift, spreekt de toelaatbaarheid uit, stelt de bemiddelaar aan en bekrachtigt of legt het plan op.
• Gerechtelijke schuldbemiddelaar : Advocaat, OCMW of erkende instelling die de bemiddelingsrekening beheert en met de schuldeisers onderhandelt.
• Centraal Bestand van berichten : Register van de Nationale Kamer van Gerechtsdeurwaarders waarin het bericht van collectieve schuldenregeling wordt aangemaakt.
• FOD Justitie : Publiceert een FAQ over beslag en collectieve schuldenregeling, met onder meer de bewaartermijnen van de berichten.
• SPW Action sociale : Stelt in Wallonië de gerechtelijke bemiddeling voor en verwijst naar de erkende diensten voor schuldbemiddeling.
• Observatoire du Crédit et de l'Endettement : Bestudeerde de praktijk van de procedure, van het leefgeld tot de duur van de plannen.

Het traject van een dossier

1. Overleg met een dienst schuldbemiddeling om na te gaan of een minnelijke regeling echt niet meer mogelijk is.
2. Stel het verzoekschrift op met de lijst van schuldeisers, inkomsten en lasten en dien het in bij de griffie.
3. Wacht op de beschikking van toelaatbaarheid en de aanstelling van de bemiddelaar door de rechter van de arbeidsrechtbank.
4. Laat uw inkomen op de bemiddelingsrekening storten en spreek het bedrag van het leefgeld af.
5. Werk mee aan het minnelijk plan of, als dat niet lukt, aan het gerechtelijk plan dat de rechter oplegt.
6. Leef het plan na tot het einde zonder nieuwe schulden aan te gaan en controleer daarna de Centrale.

Cijfermatige ijkpunten van de procedure

Stukken bij het verzoekschrift

• Volledige lijst van schuldeisers met bedragen en referenties
• Overzicht van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren
• Inkomensbewijzen: loon, uitkeringen, pensioen
• Bewijzen van lasten: huur, energie, schoolkosten
• Gezinssamenstelling afgeleverd door de gemeente
• Kopieën van vonnissen, beslagen en brieven van gerechtsdeurwaarders

Fouten om te vermijden tijdens de procedure

• Een schuldeiser weglaten in het verzoekschrift, wat het plan bemoeilijkt en de procedure later kan verzwakken.
• Iets op krediet kopen of een winkelkaart nemen terwijl elke nieuwe schuld verboden is.
• Een schuldeiser rechtstreeks blijven betalen buiten de bemiddelingsrekening om, ten nadele van de anderen.
• Niet meer communiceren met de bemiddelaar bij een wijziging van inkomen of woonplaats.
• Ingaan op een leningaanbod via een berichtendienst, terwijl de procedure schulden maken verbiedt.

Algemene informatie, bijgewerkt in oktober 2026. FicheBNB is geen kredietgever of kredietbemiddelaar en vraagt nooit kosten. Let op, geld lenen kost ook geld. Over ons