De controleplicht van de kredietgever
Boek VII van het Wetboek van economisch recht legt een beoordeling van de kredietwaardigheid op: inkomsten, lasten, lopende kredieten. De kredietgever moet ook het krediettype aanraden dat past bij het doel en de gezinssituatie. Zonder stukken kan die plicht eenvoudigweg niet worden vervuld.
De vaakst gevraagde bewijsstukken
Voor een consumentenkrediet moet u een identiteitsbewijs, uw recente inkomsten, uw vaste lasten zoals de huur en de lijst van uw kredieten voorleggen. De kredietgever vult dat aan met de raadpleging van de Centrale, die uw eenvoudige verklaring nooit vervangt.
Hypothecair krediet: geen dossier, geen akkoord
Wikifin is duidelijk: zonder de nodige informatie of bewijsstukken wordt het hypothecair krediet niet toegekend, en de kredietgever moet weigeren bij redelijke twijfel over de terugbetalingscapaciteit. Een niet-geregulariseerde achterstand versterkt die twijfel uiteraard.
Een vereenvoudigde aanvraag betekent niet: geen controle
Een snelle online aanvraag blijft onderworpen aan dezelfde verplichtingen, en Wikifin herinnert eraan dat reclame een krediet niet als makkelijk of snel mag voorstellen. De raadpleging van de Centrale blijft verplicht. Onze pagina over de zogenaamde lening zonder onderzoek licht dat wettelijke punt toe.
Het typische scenario van de oplichter
De FSMA beschrijft valse kredietgevers die grote bedragen zonder controle beloven, contact opnemen via Facebook, WhatsApp of een gratis mailadres en vervolgens dossier-, legalisatie- of verzekeringskosten eisen. Dat schema wordt ontleed op de pagina valse kredietgever met voorafbetaalde kosten.
Februari 2026: veertig nepkredietgevers tegelijk gesignaleerd
Op 11 februari 2026 publiceerde de FSMA een waarschuwing over 40 nieuwe valse kredietgevers die het op Belgische consumenten gemunt hadden. Ze beloofden leningen zonder kredietcontrole. Vóór elke betaling raadt de toezichthouder aan de vergunning te controleren en haar bij twijfel te contacteren.
Uw overzicht, het eerste document om op te vragen
Het overzicht van de Centrale is gratis, online met eID of itsme, per post of aan het loket van de NBB. Het toont u het werkelijke bedrag van uw achterstanden vóór elke stap. Zie hoe u uw NBB-dossier gratis raadpleegt.
Onregelmatig inkomen: anders bewijzen
Uitzendkrachten, startende zelfstandigen of uitkeringsgerechtigden kunnen attesten van uitbetalingsinstellingen, bankuittreksels of een aanslagbiljet voorleggen. Een bescheiden maar samenhangend dossier is beter dan een aanvraag zonder stukken, die een ernstige kredietgever meteen verdacht vindt.
Crédal vraagt transparantie
Crédal eist volledige transparantie over de schuldenlast, op straffe van weigering, en richt zich tot mensen met een laag inkomen of een uitkering. Bedraagt uw geregistreerde achterstand meer dan 1 000 €, dan blijft zijn sociaal krediet voor u gesloten, behalve tijdens een collectieve schuldenregeling.
Een bankrekening zonder inkomensbewijs
De basisbankdienst vereist geen inkomensbewijs en geen borg; het is geen krediet en werkt zonder debetstand. De maximumprijs bedraagt sinds januari 2026 20,34 € per jaar. Meer details bij de basisbankdienst.
Het OCMW denkt in termen van behoeftigheid
Het OCMW redeneert niet zoals een bank: het voert een sociaal onderzoek. De geraadpleegde bronnen maken van een registratie geen weigeringsgrond. De hulp kan financieel zijn, in natura, of de vorm aannemen van schuldbemiddeling.
Wanneer het dossier te veel schulden blootlegt
Brengt het verzamelen van uw stukken meerdere achterstanden aan het licht, dan is een nieuw krediet waarschijnlijk niet de oplossing. Een erkende dienst voor schuldbemiddeling, gratis voor de schuldenaar, kan met uw schuldeisers een realistisch afbetalingsplan onderhandelen.
Officiële aanspreekpunten over stukken en vergunning
- FSMA : Databank « Controleer uw dienstverlener » om de vergunning van een kredietgever of kredietbemiddelaar na te gaan.
- Wikifin : Legt de kredietwaardigheidsbeoordeling, de adviesplicht en de herroepingstermijn van 14 dagen uit.
- Nationale Bank van België : Beheert de Centrale voor Kredieten aan Particulieren en bezorgt iedereen gratis het overzicht van de eigen gegevens.
- Crédal : Sociale kredietgever die volledige transparantie over de schuldenlast vraagt vóór elk begeleid krediet.
- OCMW van de gemeente : Kent maatschappelijke hulp toe na onderzoek naar de behoeftigheid, zonder bancair kredietwaardigheidsdossier.
Een eerlijk dossier opbouwen in zes stappen
- Download uw overzicht van de Centrale om precies te weten welke achterstanden en bedragen op uw naam geregistreerd staan.
- Verzamel drie maanden inkomensbewijzen: loonfiches, attesten van werkloosheid, ziekenfonds of OCMW.
- Som uw vaste lasten op: huur, energie, lopende kredieten, onderhoudsgeld en opvangkosten.
- Bereken wat er elke maand na die lasten overblijft voordat u het te vragen bedrag vastlegt.
- Controleer de vergunning van de kredietgever in de FSMA-databank voordat u ook maar één kopie van uw documenten verstuurt.
- Weiger elke vraag om voorafgaande betaling en meld het aanbod aan de FSMA als het er een eist.
Cijfermatige regels die toch gelden
| Punt | Regel of bedrag | Bron en datum |
|---|---|---|
| Verbod op nieuw krediet | Geregistreerde achterstanden van meer dan 1 000 € | Observatorium Krediet en Schuldenlast, november 2023 |
| Achterstand onder 1 000 € | Weigering mogelijk, maar gemotiveerd | Observatorium Krediet en Schuldenlast, nota november 2023 |
| Herroepingstermijn | 14 dagen na ondertekening, per aangetekende brief | Wikifin, bijgewerkt 10/02/2026 |
| Basisbankdienst | Maximaal 20,34 € per jaar, zonder inkomensbewijs | Wikifin, tarief sinds 01/01/2026 |
| Sociaal krediet Crédal bij registratie | Onmogelijk als de geregistreerde achterstand meer dan 1 000 € bedraagt, behalve collectieve schuldenregeling | credal.be, geraadpleegd op 10/10/2026 |
| Kosten geëist vóór storting | Geen bij een legale kredietgever; fraudesignaal | FOD Economie, 17/02/2021; FSMA, 11/02/2026 |
Bewijsstukken die een erkende kredietgever mag vragen
- Kopie van voor- en achterkant van de identiteitskaart
- Laatste drie loonfiches of attesten van uitkeringen
- Meest recente aanslagbiljet
- Huurcontract of bewijs van de hypothecaire maandlast
- Rekeninguittreksels van de voorbije maanden
- Overzicht van de Centrale voor Kredieten aan Particulieren
- Aflossingstabellen van de lopende kredieten
Valkuilen van « zonder bewijsstukken »
- Een kopie van uw identiteitskaart sturen naar een niet-gecontroleerde kredietgever, die ze daarna kan gebruiken voor identiteitsfraude.
- Een lopend krediet weglaten in uw aanvraag: de raadpleging van de Centrale brengt het aan het licht en de kredietgever kan weigeren.
- Een vereenvoudigde online aanvraag aanzien voor het ontbreken van controle, terwijl de verplichte raadpleging op de achtergrond gebeurt.
- Uw inkomen opblazen of een bewerkt document voorleggen, wat leidt tot een weigering en vervolging wegens valsheid.
- Bij talrijke instellingen aanvragen indienen in de hoop dat er één niets controleert.
Vragen over de voor te leggen stukken
Kan een kredietgever genoegen nemen met mijn NBB-overzicht?
Nee. Het overzicht toont alleen uw geregistreerde kredieten en achterstanden. De kredietgever moet ook uw inkomsten en lasten beoordelen om uw maandelijkse terugbetalingscapaciteit in te schatten. Hij raadpleegt de Centrale overigens zelf: uw eigen overzicht dient vooral om uw aanvraag voor te bereiden.
Is een aanbod zonder bewijsstukken op Facebook altijd oplichting?
De FSMA noemt ongevraagde aanbiedingen op sociale netwerken, het ontbreken van controle en vooraf te betalen kosten als kenmerken van valse kredietgevers. Controleer de naam in de FSMA-databank, wetende dat een kloonfirma de identiteit van een echt vergunde kredietgever kan overnemen.
Ik ben uitzendkracht: welke stukken vervangen een vast contract?
Er werd geen regel gevonden die specifiek voor uitzendkrachten geldt: de kredietgever onderzoekt uw werkelijke inkomsten en lasten. Loonfiches over meerdere maanden, bankuittreksels en uw aanslagbiljet tonen de regelmaat van uw middelen veel beter dan een aanvraag zonder stukken.
Mag een bank mij de basisbankdienst weigeren omdat ik geregistreerd sta?
De weigeringsgronden die Wikifin publiceert, zijn beperkt: al elders een basisdienst geopend, tegoeden of kredieten van minstens 6 000 €, of een risico op witwassen. De NBB-registratie staat niet in die lijst. Bij weigering stapt u naar de klachtendienst van de bank en daarna naar Ombudsfin.
Officiële bronnen
FSMA : reconnaître un faux créditFSMA : mise en garde du 11 février 2026Wikifin : conditions du crédit hypothécaireWikifin : le service bancaire de baseAlgemene informatie, bijgewerkt in oktober 2026. FicheBNB is geen kredietgever of kredietbemiddelaar en vraagt nooit kosten. Let op, geld lenen kost ook geld. Over ons
